پیش بینی طالبیان برای «آینده روشن مرمت»

مرمت آثار تاریخی

معاون میراث فرهنگی کشور در نشست خبری که به مناسبت بزرگداشت روز جهانی بناها و محوطه های تاریخی برگزار شد، گفت: با توجه به اینکه استراتژی دولت در تعریف مقصدهای گردشگری، دستیابی به گردشگری پایدار است، به همین دلیل حفاظت و مرمت آثار تاریخی در اولویت قرار دارد.

به گزارش روابط عمومی معاونت میراث فرهنگی، محمدحسن طالبیان با تاکید بر موضوع آموزش و اهمیت آن در نقش میراث فرهنگی کشور گفت: آموزش یکی از ارکان مهم حوزه میراث فرهنگی محسوب می شود، این در حالی است که هم اکنون در یونسکو نیز حضور مراکز آموزش عالی در کنار دستگاه های اجرایی به عنوان یک مدل و الگوی موفق به شمار می رود.

وی به شعار امسال ایکوموس جهانی با نام «میراث فرهنگی و گردشگری پایدار» اشاره کرد و افزود: درحال حاضر میراث فرهنگی و گردشگری پایدار در راستای شعار بین المللی ایکوموس در راستای اهداف ۲۰۳۰ و توسعه پایدار کشورهای جهان قرار گرفته است.

او افزود: شعار امسال ایکوموس جهانی از این رو بسیار اهمیت دارد که کشورهایی که از گردشگریِ تاریخی و فرهنگی برخوردارند به موضوع حفاظت و مسائلی که به پایداری می انجامد بیش از پیش اهمیت دهند. چون اگر به گردشگری هم با دیدِ پایداری نگاه نشود، می تواند تاثیرات مخربی به دنبال داشته باشد.

وی همچنین به سیاست ها و برنامه های در پیش رو معاونت میراث فرهنگی و همچنین اقدامات ساختاری که در سال های گذشته صورت گرفته، تاکید کرد و گفت: میراث فرهنگی در سال های گذشته با وضعیتی روبرو بوده که حضور جدی در شوراهای تاثیرگذار مثل طرح های بالادستی نداشت، موضوعی که می توانست در مصوبات کمیسیون ماده ۵ تاثیرگذار باشد و از توسعه های عمرانی و طرح های مخرب ممانعت کند. با این وجود در دو و سه سال اخیر این موضوع در محورهای اصلی برنامه های معاونت و سازمان میراث فرهنگی کشور قرار گرفت.

طالبیان همچنین به ارتباط تنگاتنگ معاونت میراث فرهنگی با پژوهشگاه در حوزه مرمت اشاره کرد و افزود: در گذشته حوزه مرمت معاونت میراث فرهنگی به لحاظ زیرساخت از پژوهشگاه میراث فرهنگی کشور جدا بود در این سالها تلاش شده است حوزه مرمت با همکاری این دو بخش ارتباط نزدیکی پیدا کند.

معاون میراث فرهنگی کشور احیاء پایگاه های میراث فرهنگی را موضوع مهم دیگری عنوان کرد که در این سال ها با جدیت به آن پرداخته شده است و افزود: به طوری که هم اکنون ۹۰ پایگاه ملی و جهانی در کشور وجود دارد که درحال انجام اقدامات چندرشته ای هستند.

او در ادامه تعامل پایگاه ها با مردم محلی و بسترسازی در این زمینه را نیز حائز اهمیت دانست و افزود: درحال حاضر بسیاری از نهادها از جمله شهرداری ها در ارتباط جدی با مردم و مسئولان میراث فرهنگی هستند و در زمینه بستر سازی فرهنگی و ساختارهای گردشگری اقدامات گسترده ای داشته اند.

وی به نقش انجمن ها و NGOها در حفاظت از میراث فرهنگی تاکید کرد و گفت: تعامل با انجمن های میراث فرهنگی که از سال های قبل متوقف شده بود هم اکنون آغاز شده و در راستای حفاظت از میراث فرهنگی برنامه های خوبی تدوین شده است، این درحالی است که ارتباط با مراکز علمی و دانشگاهی از جمله مباحثی است که منجر به پایداری می شود و برای تربیت نسل جدید امری ضروری است، به همین دلیل بدنه کارشناسی سازمان میراث فرهنگی که پیشتر با انتقال به شیراز تضعیف شده بود با تولید علم و ارتباط با مراکز دانشگاهی تقویت شده است.

طالبیان گفت: هرچند که تولید علم و ظرفیت سازی آموزش زمان طولانی را می طلبد، اما از دو سال پیش تاکنون اقدامات خوبی در این باره صورت گرفته و امیدواریم به نتایج قابل قبولی دست پیدا کنیم.

او با اشاره به تشکیل شورای کمیته ها در حفاظت و مرمت و ثبت آثار تاریخی اظهار کرد: شورای راهبردی که ترکیبی از پیشکسوتان و نخبگان میراث فرهنگی هستند در شوراهای فنی استان ها در حال فعالیتند، به طوری که درحال حاضر نه تنها مشارکت مردم در حفاظت و احیای بناهای تاریخی افزایش پیدا کرده که موتور تعیین حریم ها نیز دوباره به راه افتاده و حفاظت و مرمت آثار تاریخی به همراه ساماندهی محوطه ها و ایجاد زیرساخت های گردشگری با جدیت آغاز شده است.

وی همچنین به پرونده های مشترک جهانی در حوزه میراث ملموس و ناملموس اشاره کرد و گفت: درحال حاضر حضور جدی میراث فرهنگی در حوزه فرهنگ و کشورهای نوروز یکی از دستاوردهای سازمان میراث فرهنگی محسوب می شود که با تقویت پرونده های مشترک جهانی همکاری های فرهنگی بیشتری در حوزه میراث ملموس و ناملموس با دیگر کشورها داشته باشیم، این درحالی است که با اعتباری که امسال برای حفاظت و مرمت آثاری که در مرزهای ایران و گستره بزرگ ایران فرهنگی در نظر گرفته شده به حفاظت و مرمت این آثار بپردازیم.

طالبیان گفت: در سه سال اخیر میزان توجه به بناهای مشارکتی افزایش یافته و سازمان میراث فرهنگی تلاش کرده تا در این زمینه از تجربه های ملی و جهانی نهایت بهره را بگیرد.

معاون میراث فرهنگی کشور گفت: اواخر ماه آینده گروهی از کارشناسان و متخصصان ژاپنی به همراه کارشناسان ایرانی قرار است کارگاه آموزشی کارگاه چوب در عالی قاپو اصفهان برگزار کنند تا از تجربه های هیات ژاپنی که در زمینه مرمت چوب تخصص ویژه ای دارند برای مرمت و حفاظت آثار تاریخی چوبی بهره گرفته شود.

وی افزود: با توجه به برنامه ریزی که در حوزه مرمت صورت گرفته و همچنین استراترژی که دولت در تعریف مقاصد گردشگری دارد، آینده بسیار روشنی در انتظار حوزه مرمت است، چون یکی از موضوعاتی که در گردشگری پایدار اهمیت دارد این است که بخش های تاریخی مرمت و ساماندهی شوند.

میراث فرهنگی باید تبدیل به مطالبه اجتماعی شود

غلامرضا میثاقیان، مدیرکل دفتر حفظ و احیاء بناها و محوطه های تاریخی نیز در این نشست اظهار کرد: میراث فرهنگی باید تبدیل به مطالبه اجتماعی شود، در غیر این صورت توفیقی حاصل نمی کند.

وی با بیان این که میراث فرهنگی برای پیشبرد اهداف خود نیازمند آن است که در آرامش و به دور از هیاهو و جنجال به فعالیت بپردازد، گفت: با توجه به وظایفی که دولت و قانون برای سازمان میراث فرهنگی کشور تعیین کرده، لازم است که کارشناسان و مسئولان این سازمان به دور از هر گونه جنجال و هیاهو از سیاست های کلان دولت تبعیت کنند و با مکاتبه و مفاهمه با دیگر دستگاه ها فعالیت های خود را انجام دهد.

او افزود: مهمترین وظیفه ای که بر دوش سازمان میراث فرهنگی و دیگر نهادها گذاشته شده، این است که میراث فرهنگی متعلق به همگان است و تازمانی که موضوع میراث فرهنگی تبدیل به یک مطالبه اجتماعی نشود توفیق چندانی حاصل نمی شود.

وی اظهار کرد: مهمترین راهبرد ما در سازمان میراث فرهنگی استفاده از فرهنگ مشارکت برای حفظ بناهای تاریخی است، زمانی که بحث مشارکت در استان ها مطرح و آغاز شد، در بین استان ها فقط ۱۶ متقاضی وجود داشت اما سال ۹۵ این آمار به ۲۶ استان و ۹۰۰ نفر رسید که این اتفاق نشان دهنده اقبال عمومی است.

میثاقیان با بیان این که توجه به استان های مرزی، توجه به روستاها و مناطق کمتر توسعه یافته جزو اولویت ها و راهبردهای اصلی سال جدید است، افزود: از آن جایی که در سال های گذشته با کمبود اعتبار مواجه بودیم، به عناصر مهمی چون تزئینات وابسته به معماری کمتر پرداخته شد که خوشبختانه امسال در برنامه ۶ توسعه قرار گرفته است.

وی با اشاره به ساماندهی محوطه های تاریخی نیز گفت: ساماندهی محوطه های تاریخی موضوعی است که به آن توجه چندانی نشده است نظارت صحیح بر اقدامات صورت گرفته از جمله فعالیت هایی است که به آن پرداخته می شود.آثاری که در سه سال گذشته مرمت شده اند درحال حاضر در مرحله صفحه آرایی قرار گرفته و به زودی چاپ و منتشر می شوند.

او همچنین تاکید کرد: از سال جاری احکام مرت برای بناهایی که مرمت می شوند، صادر می شود تا مرمت ها نظامند شده و با شیوه صحیح انجام شوند. هم اکنون نیز ۱۵۰ حکم مرمتی صادر شده است.

آماده سازی محوطه های اورامانات، فیروزآباد و محور ساسانی استان فارس برای ثبت در یونسکو

فرهاد عزیزی، مدیر امور پایگاه های ملی و جهانی همچنین در این نشست گفت: پایگاه های ملی یکی از دستاوردهای مهم این دوره محسوب می شود، چون این پایگاه ها مجموعه هایی بودند که در رکود کامل قرار داشتند و در حال حاضر با اعتبارات تزریق شده و برنامه های تدوین شده دوباره روی ریل قرار گرفتند.

به گفته وی، در پایگاه های ملی و جهانی، کارگاه های حفاظت و مرمت ایجاد شده که به صورت مشارکتی فعالیت های گسترده ای انجام می دهند.

وی افزود: ساماندهی و ایجاد زیرساخت، رفع نواقع و گسترش امکانات از جمله فعالیت هایی است که به ویژه در سایت های جهانی پارسه و پاسارگاد انجام گرفته است. این درحالی است که آماده سازی پایگاه هایی چون اورامانات، فیروزآباد و محورساسانی استان فارس برای ثبت در فهرست آثار جهانی آماده شده است که برخی از این پرونده ها چون اورامانات که مشترک میان کردستان عراق، کردستان ایران و کرمانشاه است به تقویت صلح و امنیت کمک به سزایی می کند.

نگاه دولت به میراث فرهنگی شعاری نیست

فرهاد نظری، مدیر کل دفتر ثبت آثار تاریخی نیز در این نشست تاکید کرد: باید به فرهنگ نگاه عمیق تری داشت.

او با بیان این که فرهنگ می تواند فضای ملتهب دولت ها را آرام کند و هم اکنون نگاه سازمان میراث فرهنگ و دولت به مقوله فرهنگ چنین است، تاکید کرد: نگاه دولت به میراث فرهنگی شعاری نیست و رویکرد سازمان میراث فرهنگی در جهت گردشگری پایدار با اتکاء به میراث فرهنگی است.

وی افزود: تمرکز بر مواریث حاشیه مرزها، توجه ویژه به میراث خلیج فارس و راه اندازی پایگاه دانش دریانوردی در خلیج فارس، توجه به سیراف و مجموعه غارهای نمکی از جمله اقداماتی است که قرار است امسال انجام گیرد.