راز شهر بیرون آمده از طوفان شن فهرج کرمان چیست؟

شهر بیرون آمده از طوفان شن فهرج

شن ها کنار رفتند و سفالینه های ارزشمند، استخوان های پوسیده و آثار معماری از زیر خاک پدیدار شدند. هر چند تاکنون کارشناسان میراث فرهنگی به این محوطه اعزام نشده اند تا قدمت این آثار مشخص شود با این حال غلامرضا نژادخالقی، فرماندار فهرج به خبرآنلاین می گوید: «یگان حفاظت سازمان میراث فرهنگی از دیروز پاسدار این محوطه تاریخی هستند.»

تماس با مسئولان سازمان میراث فرهنگی بی فایده است؛ آن ها اطلاع چندانی از کشف محوطه تاریخی جدید در کرمان ندارند. خالقی، فرماندار فهرج تنها مسئولی است که درباره کشف شهر تاریخی در شهرستان فهرج کرمان پاسخ گوست: «این محوطه تاریخی، دیروز بر اثر طوفان شن از زیر خاک بیرون آمد و تا کنون کارشناس میراث فرهنگی به این محوطه اعزام نشده تا دقیقا قدمت آن مشخص شود ولی آنچه ما شاهد بودیم گویای شهری بیش از 5 هزار متر مربع است.»

او در پاسخ به اینکه آیا این محوطه در حال حاضر حفاظت شده است، می گوید: «بله، یگان حفاظت میراث فرهنگی از دیروز اقدامات حفاظتی را انجام داده اند و تا الان تعرضی به محوطه از سوی هیچ گروهی انجام نشده است و ما منتظر هستیم که برنامه سازمان میراث فرهنگی را در این زمینه بدانیم.»

این درحالی است که حدود یک ماه پیش، بر اثر سیلاب، یک گورستان تاریخی در شهرستان ریگان نزدیک فهرج کشف شد و تعدادی از اشیاء تاریخی این گورستان پدیدار شدند. برخی از بومی ها، تعداد زیادی از اشیاء را برداشتند و به منازل خود بردند اما بعد از درخواست فرماندار ریگان، 20 شی تاریخی که مردم از محوطه باستانی ریگان برداشته بودند را تحویل میراث فرهنگی دادند.

خالقی می گوید که این اتفاق به هیچ عنوان برای این محوطه تاریخی تازه کشف شده در فهرج نیافتاده و همه چیز در کنترل نیروهای حفاظتی است: «در صورتی که مسئولان میراث فرهنگی برنامه خود را اعلام کنند، ما می توانیم اقدامات لازم را برای رسیدگی و کاوش این محوطه انجام دهیم.»

سوال اصلی اینجاست که آیا بین این دو محوطه که به فاصله یک ماه از دل خاک بیرون آمدند، رابطه ای وجود دارد؟ کاوش های اولیه گورستان شهرستان ریگان نشان می دهد که قدمت این گورستان 2 هزار ساله و مربوط به دوره عصر آهن است. هر چند که تنها گمانه زنی هایی در این محوطه انجام شده و هنوز کاوشی در این منطقه صورت نگرفته است.

حال باید دید که تصمیم مسئولان میراث فرهنگی بعد از این کشف چیست، آیا باز هم باستان شناسی برای پاسخ دادن به ارتباط این محوطه های تاریخی اعزام نمی شود؟

اسناد و شواهد نشان می دهد که شهرستان فهرج آثار و ابنیه تاریخی زیادی را در خود جای داده است و قدمت آن به دوره ساسانی می رسد. قلعه ساسانی فهرج که اطراف آن را خندق فراگرفته است، نشان بر این قدمت دارد. قلعه سنگ، میل نادری، شاه مردان، قلعه برج معاذ، قلعه جهان آباد، قلعه عامریه، قلعه دهنو بهزادی، قلعه حسین آبادعلم خان و قلعه کریم آباد از دیگر آثار این شهرستان است که استمرار یک تمدن تاریخی را تایید می کنند.

نگاهی به متون تاریخی، اطلاعات بیشتری به ما می دهد. احمدعلی خان وزیری کرمانی، مولف کتاب جغرافیای کرمان می نویسد: فهرج از قراء معتبر قدیم است و در سر راه سیستان واقع است، جمع کثیری در آن مسکن دارند، از سایر سکنه نرماشیر ثروت شان بیشتر است در حول و حوش فهرج به ویژه در کنار قلعه سنگ فهرج، نزدیکی عباس آباد در ۲ کیلومتری فهرج آثاری از دوران کهن مشهود است.

از سوی دیگر یافت شدن کله سنگ های تراشیده (نئولتیک) در اطراف تپه ای که در حوالی شمالی قرار دارد دلیل بارزی بر تمدن کهن فهرج است و افزون بر آن دست یافتن پژوهشگران به آثاری از تمدن پارینه سنگی دوران کهن عباس آباد فهرج نیز گواهی غیرقابل انکار بر وجود تمدن دیرینه در این ناحیه به شمار می آید.شهر فهرج در زمان سلجوقیان دارای اهمیت زیادی بوده به صورتی که جاده ابریشم از این شهر عبور کرده و از آنجا به بندرعباس و مشهد و سایر نقاط دنیا امتداد می یافت.

حال باید دید که باستان شناسان چه اسراری از این محوطه تاریخی را بر ملا خواهند کرد. محوطه ای که خودش از دل خاک بیرون آمد تا سخن بگوید. همانطور که سال ۸۰ در جیرفت این اتفاق افتاد. سیل بزرگی آمد و پرده از راز محوطه تاریخی بزرگی برداشت که شهر دقیانوس بزرگ از زیر خروارها خاک بیرون آمد. غارتگران بسیاری به آن حمله کردند و عتیقه های زیادی تاراج شد اما ما به قدیمی ترین لوح تمدن شرق دست یافتیم.