تعطیلات بی سر و سامان «تعطیل» است

روشن است که «تعطیلات» و «گردشگری» ۲ پدیده به هم وابسته هستند. به طور حتم نمی توان در روزهای کاری سفر کرد؛ یا «غیبت» می خورید یا «اخراج» خواهید شد؛ مگر سفرهای بین شهری یا گردش های شبانه چند ساعته. امروزه مفهوم سفر ابعاد گسترده تری نسبت به گذشته پیدا کرده است.

ترافیک در تعطیلات
ترافیک در تعطیلات

دیگر سفر به اقامت های چند روزه در مکانی دور از محل زندگی اطلاق نمی شود و سفر های درون شهری، گردش های چند ساعته و سفر های یک روزه معادلات را به هم ریخته که آنها هم ابتکارات فعالان گردشگری در استفاده بهینه از زمان محدود فراغت گردشگران بوده است. با اینهمه تا تعطیلات نداشته باشید سفر کردن را باید فراموش کنید. حال از تعطیلات یک روزه آخر هفته در کشور ما گرفته تا تعطیلات ۲ روزه و چند روزه در هر جای جهان.

مقامات دولتی کشورهای پیشرفته این نکته را دریافته اند که از سفر کردن و تفریح مردم هم می توانند درآمدزایی کنند؛ یعنی هم بازدهی بیشتری در کار و هم جامعه شادتری داشته باشند. در کشور ما با وجود تلاش های فراوان کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی تهران طرح ساماندهی تعطیلات و افزایش تعطیلات آخر هفته به ۲ روز در هفته هنوز تصویب نشده است. با توجه به تعطیلات رسمی ثابت و شناور کشور و تعطیلات مذهبی که در تقویم قمری هستند برخی سال ها مردم خوش شانس بوده و تعطیلات زیادی دارند اما در برخی سال ها نیز تعطیلات به روزهای جمعه برخورد کرده و روزهای کمی در سال تعطیل است.

سال ۹۶ یکی از سال هایی است که تعطیلات رسمی بسیاری دارد و امکان سفر کردن برای گردشگران داخلی نیز بیشتر است اما هدف از ساماندهی تعطیلات فقط افزایش روزهای تعطیل نیست بلکه مدیریت تعطیلات و گنجاندن تعطیلات رسمی در تمامی فصل های سال است. با توجه به مناطق سردسیر و گرمسیر در کشور و چند اقلیمی بودن کشورمان هریک از این مناطق فصل های سفر خاصی دارند. مناطق سردسیر در ایام تابستان به خوبی فعالیت می کنند اما مناطق گرمسیر به دلیل نبود تعطیلات چنانکه باید فعال نشده اند.

به هر روی افزایش تعطیلات فقط به شرطی به نفع گردشگری کشور است که ساماندهی شده باشد. بسیاری از کشورها با افزایش تعطیلات آخر هفته و تعطیلات رسمی درآمد خود را از صنعت گردشگری افزایش داده اند و حتی مدعی شده اند که درآمد کشور از ایام تعطیل بیشتر از روزهای کاری شده است.

تعطیلات در همه فصول سال

به عقیده کارشناسان گردشگری افزایش تعطیلات رسمی اگر در چند ماه خاص متمرکز باشند دردی از گردشگری دوا نمی کند. کیوان بیانی، مدیر یک آژانس گردشگری به «گسترش تجارت» گفت: افزایش تعطیلات در سال ۹۶ تاثیر چندانی روی رونق گردشگری به ویژه گردشگری داخلی کشور بر جا نخواهد گذاشت؛ چرا که تعطیلات در چند ماه از سال فشرده شده و بسیاری از ایام سال هیچ تعطیلاتی وجود ندارد. او افزود: اگر هم تعطیلات ساماندهی شود باز هم به دلیل شرایط معیشت، خانواده ها استقبالی از تورهای گردشگری و سفر کردن نمی کنند.

بیانی گفت: تعطیلات بیشتر تاثیر مثبتی در رونق گردشگری دارد اما به شرطی که ساماندهی شده و هدفمند باشد. به عنوان نمونه در زمستان سال جاری هیچ تعطیلاتی وجود نداشت. در حالی که تعطیلات می توانست آلودگی هوا را کاهش داده و گردشگری در مناطق گرمسیر را رونق بخشد، در نتیجه فعالیت هتل ها و آژانس های گردشگری نیز بهبود می یافت.

تعطیلات آغشته به فرهنگ غلط سفر

به گفته کارشناسان با فرهنگ نامناسب مسافران ایرانی و نبود فرهنگ مناسب گردشگری تعطیلات تنها موجب تخریب و زیان می شوند.

رضا اباذری، رییس انجمن صنفی گردشگری تهران به «گسترش تجارت» گفت: در ایران تعطیلات موجب می شود مسافران با خودروهای شخصی سفر های غیر استاندارد کنند و به جوامع محلی و محیط زیست آسیب بزنند، در اقامتگاه های رسمی مانند هتل ها اسکان نمی کنند، از راهنمای سفر استفاده نمی کنند و به جز ضرر و زیان سودی برای گردشگری کشور به همراه ندارد.

او افزود: تجربه نشان داده در کوتاه مدت تعطیلات آمار فروش را افزایش می دهد اما قیمت تمام شده کالا و خدمات و هزینه ها در تعطیلات افزایش یافته و به اقتصاد کشور ضربه وارد می کند. گردشگری نیز جزئی از اقتصاد کشور به شمار می رود و دچار آسیب می شود.

اباذری با اشاره به لزوم ساماندهی تعطیلات کشو بیان کرد: اگر تعطیلات رسمی و تعطیلات آخر هفته در کشور ساماندهی شود می تواند تاثیر مثبتی در گردشگری بر جا بگذارد اما با شرایط فعلی افزایش یا کاهش تعطیلات تاثیر چندانی بر رونق گردشگری برجای نخواهد گذاشت.

اباذری گفت: در کشورهای توسعه یافته مردم ۲ روز در هفته تعطیلات دارند تا به امور شهری خود بپردازند، ماهی یکبار سفر بیرون از شهر می روند، هر ۶ ماه یک هفته به سفر بیرون از کشور اختصاص داده و سالی دو هفته نیز سفر بیرون قاره ای می روند. این سفرها برای بهبود سلامت جامعه لازم است و درآمدزایی نیز به همراه دارد اما این کشورها تعطیلات استاندارد را نیز در کشور خود رواج داده و به مردم آموزش داده اند.

اباذری در ادامه راهکار درونی سازی سفر های استاندارد در جامعه را فرهنگ سازی دولت و رسانه ها بیان کرده و افزود: در این صورت سفر های استاندارد با هزینه های کمتر، بیشتر از سفر های انفرادی در جامعه رواج خواهد یافت.

او با اشاره به لزوم افزایش سفر های مطلوب در کشور اظهار کرد: سفر های مطلوب به این معناست که گردشگران دانستنی ها و دیدنی های مقصد سفر را درک کنند. مردمی که سالی یک تا دوبار سفر می کنند این دانستنی ها را درک نخواهند کرد. رییس انجمن صنفی گردشگری تهران افزود: چند درصد از مردمی که به استان های شمالی کشور سفر می کنند از ابنیه های تاریخی و موزه ها بازدید کرده اند؟ چند درصد در اماکن استاندارد اقامت و از راهنمای سفر استفاده کرده اند؟ با سفر کردن مسافران ما نه تنها ثروت و درآمد در جوامع محلی به شیوه مناسب توزیع نمی شود بلکه زیان هایی نیز به آنها وارد می شود.

او در ادامه گفت: به همین دلیل اصرار بر فرهنگ سازی سفر گروهی و برنامه ریزی شده، توزیع زمانی و مکانی مناسب و یارانه سفر در جامعه داریم. اباذری با تاکید بر یارانه سفر بیان کرد: با کاهش قدرت خرید مردم حتی اگر تعطیلات را روز به روز افزایش دهیم باز هم مردم توان سفر کردن را از دست می دهند. در حالی که سفر کردن سلامت روانی جامعه را بهبود می بخشد.

لزوم ساماندهی تعطیلات

طرح دوروزه شدن تعطیلات آخر هفته از طریق هیات رییسه اتاق بازرگانی ایران و اتاق بازرگانی تهران به دولت ارائه شده و پس از آن برای تصویب نهایی تقدیم مجلس شورای اسلامی شد. اتاق بازرگانی در کنار تدوین این طرح درصدد است درباره تعیین روزهای تعطیل آخر هفته با علما و روحانیون نیز مذاکره کند. غلامحسین شافعی، رییس اتاق بازرگانی ایران نیز از بی نظمی موجود در تقویم کشور انتقاد کرد و گفت: این عارضه موجب شده برنامه ریزی برای سفرهای داخلی دشوار شود. به گفته رییس پارلمان بخش خصوصی در صورت ساماندهی تعطیلات می توان از بخش گردشگری به عنوان سریع ترین بخش برای تزریق ثروت به اقتصاد استفاده کرد.

او افزود: برنامه های بسیاری برای تحول و توسعه صنعت گردشگری کشور در دست داریم چراکه این صنعت یکی از به صرفه ترین فعالیت های اقتصادی در دنیا برای دستیابی به رشد اقتصادی پایدار است. شافعی بیان کرد: ساماندهی تعطیلات و دو روزه شدن تعطیلات آخر هفته به عنوان یک زیرساخت ابتدایی و غیرقابل انکار برای تبدیل شدن گردشگری داخلی به یک صنعت مورد اعتنا مهم است.

افزایش تعطیلات در چین

چین در دسامبر سال ۲۰۱۵ روزهای کاری هفته را به ۵/۴ روز کاهش داد که این اقدام برای افزایش مصرف داخلی، مخارج تفریحی و گردشگری انجام شد. شهر چونگ کینگ نخستین شهری بود که در راستای کاهش روزهای کاری هفته به ۵/۴ روز پیشقدم شد. ۳۰ میلیون نفر در این شهر و حومه آن که در جنوب شرقی کشور چین واقع شده است، زندگی می کنند که از آخر هفته ۲ و نیم روزه استفاده می کنند. استان های هبی و جیانکسی در جنوب شرقی چین نیز پس از آن، آخرهفته های طولانی تر را برای کارگران خود در نظر گرفتند.

این ایده از سوی شورای دولتی چین در ماه اوت سال ۲۰۱۵ به عنوان بخشی از طرح ملی افزایش مصرف تایید شد. مسئولان امیدوارند با انجام این کار، مردم وقت بیشتری داشته باشند و پول خود را خرج کرده و موجب رونق اقتصاد این کشور شوند. این درحالی است که بزرگترین بخش از درآمد مصرف کنندگان کشور چین برای پوشاک، غذا و بهبود محل زندگی آنها هزینه می شود اما مقامات رسمی دولت باور دارند که ظرفیت رشد مخارج تفریحی از جمله گردشگری وجود دارد. از سوی دیگر، به دنبال تصویب هفته کاری ۴/۵ روزه در این کشور، انتظار می رود اقتصادهای محلی با افزایش و رونق درآمد های گردشگری داخلی به ویژه در طول ماه های اوج سفر روبه رو شوند.

منابع آماری نشان می دهد گردشگری داخلی به طور تقریبی نیم تریلیون دلار برای اقتصاد چین در سال ۲۰۱۴میلادی ایجاد درآمد کرده که این میزان بسیار بیشتر از مقداری است که گردشگران چینی در خارج از این کشور خرج کرده بودند. افزایش تعطیلات آخر هفته که انتظار می رود در فصل تابستان با شدت بیشتری اهمیت پیدا کند، به نیروی کار فرصت بیشتری برای سفر و خرج کردن پول در چین می دهد. در عین حال، انتظار نمی رود این حرکت برای اقتصاد این کشور هزینه ای به دنبال داشته باشد؛ چرا که افزایش نیم روزه تعطیلات به معنی انجام کار کمتر نیست و کارکنان قرارداد های ۴۰ ساعت کار در هفته دارند و مجموعه ساعات طبیعی کار آنها دست نخورده باقی مانده است.

تعطیلات و اثرات مثبت آن بر گردشگری تایلند

قوانین کار در تایلند امکانات مناسبی برای سفر و گردشگری در اختیار شهروندان این کشور قرار داده است. براساس قوانین موجود درباره تعطیلات سالانه، هریک از کارکنان که به طور مستمر برای یک سال کامل کار کرده باشد، می تواند از این تعطیلات استفاده کند که کمتر از ۶روز کاری نیست و می تواند در این مدت حقوق پایه خود را نیز دریافت کند. برای کارکنانی که کمتر از یک سال کار کرده اند، کارفرما می تواند تعطیلات سالانه را به همان نسبتی که وی کار کرده، اختصاص دهد، همچنین کارفرما و کارکنان می توانند درباره به تعویق انداختن تعطیلات سالانه و انباشت آن برای سال آینده با یکدیگر توافق کنند. با این وجود بیشتر تایلندی ها سفرهای یک یا دو روزه را ترجیح می دهند و تعطیلات آخر هفته توانسته گردشگران داخلی این کشور را به خوبی افزایش دهد.

سخن پایانی

تعطیلات فقط در صورتی می تواند به گردشگری کمک کند که ساماندهی شده و مناسب باشد و فرهنگ مناسب گردشگری در کشور رواج یافته باشد. در غیراین صورت به جز ترافیک جاده ها و تخریب محیط زیست سودی به همراه ندارد. با این همه وجود تعطیلات برای سفر و گردشگری لازم است. بسیاری از مردم کشور ما از تورهای گردشگری برای سفر کردن استفاده و نسبت به گذشته عده بسیار کمتری با خودرو شخصی سفر می کنند.

منبع روزنامه ی گسترش تجارت